AZ RU EN WEBMAIL
AZƏRBAYCAN TİBB UNİVERSİTETİNDƏ 2017-Cİ İLDƏ APARILAN ELMİ-TƏDQİQAT İŞLƏRİNİN MÜHÜM NƏTİCƏLƏRİ

Problem: Azərbaycanda bədxassəli şişlərin yayılması, diaqnostikası və müalicəsi

İş 1. Mədə-bağırsaq şişlərində damarların miqdarı artdıqca bədxassəlilik dərəcəsi (I-III) və histopatoloji qradasiya (G0-G3) da yüksəlir. Angiogenetik amilin yüksək səviyyəsi qeydə alınan damarların miqdarı çox olduqca, mədə-bağırsaq şişlərinin patoloji tərəqqisi (proqressiyası) artır və qeyri-qənaətbəxş proqnoza malik olur.

İcraçılar: akademik Əhliman Əmiraslanov, tibb ü.e.d. Ramiz Bayramov, tibb ü.f.d. Fikrət Namazov.

  

Problem: Qarın boşluğu üzvlərinin xəstəliklərinin patofizioloji mexanizmlərinin öyrənilməsi və cərrahi müalicəsinin təkmilləşdirilməsi

İş 1. Kolorektal polipi olan xəstələrdə kök hüceyrələrin CD113 markeri ilə araşdırılması üzrə tədqiqatın nəticələri göstərmişdir ki, normal selikli qişa ilə müqayisədə kolorektal poliplərin əksəriyyətində, o cümlədən diminitiv poliplərdə kök hüceyrələrin miqdarı əhəmiyyətli dərəcədə yüksək olur, villoz, adenomatoz və iltihablaşmış poliplərdə kök hüceyrə miqdarı daha çox olur. Bu nəticə dünya praktikasında ilk dəfə olaraq aşkar edilmişdir.

Qaraciyər transplantasiyasından sonra dalağın elastoqrafiyası üzrə tədqiqatın ilkin nəticələrinə görə transplantasiyadan əvvəl əksər xəstələrdə dalağın sıxlığı yüksək olur və əməliyyatdan 3 ay sonra normal həddlərə yaxınlaşır.

İcraçılar: AMEA-nın müxbir üzvü Nuru Bayramov, tibb ü.f.d. Ruslan Məmmədov, tibb ü.f.d. Namiq Novruzov.

 

Problem: Respublika əmək qabiliyyətli əhalisində müxtəlif xəstəliklərin gedişinin xüsusiyyətləri və müalicə məsələləri

Uşaqlarda depressiya və depressiya ilə əlaqəli vəziyyətlər çox az araşdırılmışdır. Xüsusilə depressiv uşaqların məktəb fəaliyyətlərinə təsir göstərən vizual diqqət funksiyası ilə əlaqəli tədqiqatlar olduqca məhduddur. Tədqiqat bu sahədəki əksikliyə işıq tutması baxımından əhəmiyyət kəsb edir.

Tədqiqatın nəticəsində məlum olmuşdur ki, Mayor Depressiv Epizod (MDE) diaqnozu alan məktəb uşaqlarında visual diqqətdəki pozulma kontrol qrupuna görə statistiki olaraq mənalı bir fərq daşımır.

İcraçılar: tibb ü.e.d. Gəray Gəraybəyli, tibb ü.f.d. İkram Rüstəmov.

 

Candida göbələyinin kulturasını lizisə uğradan naməlum agentin öyrənilməsi nəticəsində indiyədək təsvir edilməyən mikroorqanizmlər aşkar edilmişdir. Bu mikroorqanizmlər göbələk hüceyrəsinin vakuolunda çoxalıb, sonda onların məhvinə səbəb olur. Eukariot hüceyrələrdə parazitlik edən digər bakteriyalardan (məsələn, bdellovibrionlardan) fərqli olaraq bu bakteriyalar sahib hüceyrənin periplazmatik sahəsində deyil, vakuolları daxilində çoxalır.

Naməlum bakteriyaların öyrənilməsi mikroorqanizmlər arasındakı qarşılıqlı münasibətin yeni tipinin öyrənilməsinə başlanğıc verir. Bu fenomenin öyrənilməsi Candida göbələklərinin törətdiyi xəstəliklərin müalicəsi baxımından perspektivlidir.

İcraçılar: AMEA-nın müxbir üzvü Zakir Qarayev, tibb ü.e.d. Akif Qurbanov, tibb ü.f.d. Sevda Muradova.

 

Problem: İrsi qan patologiyaları zamanı dəmir mübadiləsi və humoral sisteminin dəyişilməsinin xüsusiyyətləri

Dərialtı dəmir yığımının homoziqot beta-talassemiyalı xəstələrdə heteroziqotlara nisbətən çox olduğu aşkarlanmışdır.

Eritrositlərin hemolizi və dəmir yığımı ilə səciyyələnən talassemiyalı xəstələrdə ehtiyat dəmir 214 dəfə, dəmirin  nəqlini təmin edən transferrinin miqdarının  2 dəfə  azalması bu qrup xəstələrin diaqnostika və müalicəsində əsas biokimyəvi göstərici kimi götürülə bilər.

İcraçılar: biol. ü.e.d.  Arif Əfəndiyev, biol. ü.e.d. Tahirə Əsgərova, biol. ü.f.d. Rübayyə Əbilova.

 

Problem: Müxtəlif üzv və sistemlərdə norma və patologiyada baş verən morfoloji və funksional dəyişikliklərin xüsusiyyətləri

Mexaniki sarılıq modeli yaradılmış heyvanlarda N-metilqlyukaminin (meqllyumin) dərmanın təsirindən  3 gün sonra da öd yollarını əhatə edən hüceyrələrin aralarında bioloji sədd rolu oynayan  sıx əlaqələrin aşkar olunmaması ilk dəfə olaraq elektron mikrospik səviyyədə təsdiq edilmişdir. Nəticədə ödün bilavasitə ümumi qan dövranına daxil olması hepatositləri kəskin zədələnmədən qoruyur.

İcraçılar: tibb ü.e.d. Eldar Qasımov, tibb ü.e.d. Məmməd Nəsirov.

 

Endotoksemiya təsirindən böyrəklərin peritubilyar kapilyarlarında bəzi endotel hüceyrələrində mitoxondrilərin azalması, bazal, membran və endotel hüceyrələri arasında desmosomların qırılması izlənir. Endotoksemiyadan sonra böyrək yumaqlarında baş vermiş morfoloji dəyişikliklər eyni zamanda xronik qlomerulonefritin, xronik interstistial nefritin və xronik böyrək çatışmazlığının inkişafı ilə nəticələnir.

İcraçılar: tibb ü.e.d. Ədalət Həsənov, tibb ü.f.d. Müşfiq Orucov.

   

Problem: Təbii, sintetik, bioloji fəal maddələrin tədqiqi, dərmanların marketinqi, alınma və standartlaşma üsullarının təkmilləşdirilməsi

Yerli xammal olan otvari doriknium (Dorycnium herbacea Vill.) bitkisinin yerüstü hissəsindən hepatotrop təsirə malik flavonoid aqlikonları məcmusunun alınma üsulu təklif olunub. Yerüstü hissəsinin istifadə olunması ətraf mühitə ziyan gətirmir, flavonoidlərin təmizlənməsi üçün adsorbent tələb olunmur ki, bu da üsulu daha əlverişli, iqtisadi cəhətdən səmərəli edir; ekstragent kimi 80%-li etanolun istifadə olunması məqsədli məhsulun artımını təmin edir.

Təklif olunan fındıq ağacının (Corylus avellana L.)  yarpaqlarından bioloji fəallığa malik flavonoidlərin  alınma üsulu ondan ibarətdir ki, məqsədli məhsulun itkisi minimuma yendirilir, belə ki, heksan və etilasetat istifadə olunmur. Təklif olunan üsullar Avraziya patentlərinin alınması ilə təsdiqlənmişdir.

       İcraçılar: əcz. ü.e.d.  Tahir Süleymanov, əcz. ü.e.d.   İsrafil Mövsümov, əcz. ü.f.d. Cəmilə Yusifova.

FAYDALI LİNKLƏR
Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Tələbə Qəbulu Üzrə Dövlət Komissiyası Virtual Qarabağ
KLİNİKALAR
Azərbaycan Tibb Universitetinin Onkoloji Klinikası Azərbaycan Tibb Universitetinin Tədris Terapevtik Klinikası Azərbaycan Tibb Universitetinin Stomatoloji Klinikası Azərbaycan Tibb Universitetinin Tədris Cərrahiyə Klinikası
Rektora Yazın Elektron Universitet Online Kitabxana Xarici tələbələr üçün Əlaqə Saytın xəritəsi Təbib qəzeti Tələbələr üçün test bankı