AZ RU EN
Həkimlərimizlə müsahibələr
14.08.2017
ATU-nun psixiatriya kafedrasının əməkdaşı Ceyhun Məmmədzadə uşaqların tərbiyəsində diqqət yetirməli olduğumuz məqamlardan və digər önəmli məslələrdən danışıb

Stereotiplərin cəmiyyətə təsiri

Hamımız uşaqlıqdan gəlirik, belə ki, ikinci həmsöhbətimiz uşaq psixiatrı Ceyhun Məmmədzadədir.

- Təəssüf ki, bu gün üçün uşaq və yeniyetmə psixiatriyası ilə bağlı çox rəsmi məlumat yoxdur. ATU-nun psixiatriya kafedrasının əməkdaşları onun inkişafı üzərində fəal çalışır. Problemin həlli üçün problem aydın şəkildə qeyd olunmalıdır.

Uşaqların davranışında olan ziddiyyətlərə gəldikdə isə, bir çox nüanslar nəzərə alınmalıdır: ailənin sosial vəziyyəti, emosional fon. Eyni zamanda, iqtisadi rifah həmişə sağlam ailə münasibətləri və müvafiq tərbiyəyə zəmanət deyil. Buna görə də, biz tez-tez böyüklərin aqressiv davranış vəziyyətləri ilə qarşı-qarşıya qalırıq.

Əlbəttə, belə hallar barədə danışmaq lazımdır. Başqa bir sual necə. Bəzi media və sosial şəbəkələrimizdə insanlar və yeniyetmələr, hətta uşaqlar da video çəkirlər, onu internetdə təhqiramiz ad altında yayırlar.

Belə davranışın bir neçə səbəbləri var. Hər şey ailədən başlayır. Təəssüf ki, təcavüzü normal hesab edən ailələr var. Məsələn, mənim təcrübəmdə belə bir hadisə var idi. Qəbuluma başqalarına qarşı olduqca qəddar və kobud davranan bir oğlan uşağını gətirmişdilər. Onunla işə başladığım zaman aydın oldu ki uşaq, atasının hərəkətlərini təkrarlayırdı. Uşağın anası necə davranmağı bilmirdi və bəzi səhvlərə yol verirdi: o, yalnız oğlunun mənfi cəhətlərinə diqqət yetirirdi, heç vaxt oğlunu tərifləmirdi. Ona görə də hər ikisi ilə işə başladım. Təəssüf ki, oğlanın atası psixiatrla görüşü rədd etdi. Buna baxmayaraq, üç ay sonra oğlan başqa bir uşaq oldu. O, xeyirxah və ürəkli oldu, o cümlədən rəsm istedadını aşkar etdi.

Yeri gəlmişkən, atanın həkim qəbuluna gəlməyindən imtina etməsi haqqında bunu demək istərdim: təəssüf ki, demək olar ki, bütün böyüklər belə edir. Səbəb bizim cəmiyyətdə psixiatrın qəbuluna getmək başqalarından gizlətməyə lazım olan utanc mənbəyidir. Baxmayaraq ki bu asan deyil, bu stereotip ilə mübarizə etmək lazımdır.

Uşaq bağçaları və məktəblər böyük bir rol oynamalıdır. Müvəkkil mütəxəssislərin işlədiyi  məktəblərdə psixoloqlar valideynlərdən əvvəl uşaqlarda ciddi müəyyən edirlər.

Uşaqların asudə fəaliyyətini də qeyd etmək lazımdır. Televiziya onlardan biridir və bu gün " yalnış davranış translyatoruna " çevrilib. Əvvəllər uşaqların cədvəli var idi. Kiçik uşaqlar ümumiyyətlə axşam cizgi filmlərini seyr etdikdən sonra yatmağa gedirdilər. Bu gün isə uşaqlar yaşına uyğun olmayan serialları izləyirlər. Uşaqlar mənəvi dəyərləri və tərbiyəni tamamilə itirirlər.

- Bundan başqa, bu gün ailə qurumu problemi var. Bir tərəfdən, çünki bu "zəruridir" deyib, çox erkən qurulan ailələr və bu yeni ailənin rəhbərləri sözün əsl mənasında yetişməmiş insanlardır. Bir ailəni yaratmaq üçün yetkinləşmək lazımdır, pasport deyil, psixoloji baxımdan müəyyən bir yaşa çatmaq lazımdır. Ancaq bu gün yeni yaradılmış ailələrin və dağılan ailələrin faiz nisbəti təxminən eynidır və bu yaxşı bir statistika deyil.

Digər tərəfdən, insanların boşanmağında səbəb uşaqlar deyil. Bəzi cütlüklər üçün əslində boşanma daha yaxşıdır çünkü onların münaqişələri, həyatdan narazılıqları mütləq uşaqlara təsir edir. Və qapalı dairə alınır.

Təməl daşı təhsildir

- Əsas, təhsil mütləq olmalıdır. Uzun müddətdir ki, bu qayda təqib olunurdu və ona qarşı olanları qanun qınayırdı. Bu gün isə yalnız bəzi uşaqlar deyil, hətta valideynləri də məktəb təhsilinə qarşı çıxırlar. Nəticəni görürük.

Təhsil haqqında danışarkən müəllimləri qeyd etməyə bilmərəm. Əsl müəllim əzbərçilik yerinə, uşağa düşünməyi öyrətməlidir. Bu mənada gənc müəllimlər yaşlı nəslin müəllimlərindən mütləq öyrənməlidirlər.

Bu vəziyyətdə, hər bir uşaq orta məktəbi bitirməlidir stereotipini dəyişdirmək lazımdır. Bu, düzgün deyil. Kimsə mükəmməl cəkməcı, taxta işçisi, santexnik, dərzi və s. ola bilər. Və uşağın seçimi valideynlərinkindən fərqlidirsə, bu mənfi qarşılanmamalıdır! Hamı alim, həkim və ya hüquqşünas olmaq üçün dünyaya gəlmir. Və bu normaldır! Jvanetskinin dediyi kimi, oğula yazmağı, oxumanı və düzgün davranışı öyrətmək lazımdır. Hesab edirəm ki, bundan yaxşı çıxış etmək olmaz.

Nə etmək lazımdır?

- İdeal olaraq ailə, uşaq bağçası və məktəb arasında bir tandem olmalıdır. Və bu istiqamətdə işləmək lazımdır. Bu gün ATU Psixiatriya şöbəsinin əməkdaşları artıq belə bir layihə üzərində işə başlayıblar. Bu barədə danışmaq hələ çox tezdir, amma ümid edirəm ki, yaxın gələcəkdə bu barədə məlumat verəcəyəm.

Başqa sözlə, bu problemin səbəbləri olduqca genişdir. Lakin həllinin təməl daşı məcburi təhsildir. Psixoloqların, psixiatrların və pedaqoqların kompleks işi gənc nəslin tərbiyəsi üçün vahid metodikanın inkişaf etdirilməsi yolunda həyata keçirilməlidir. Və sonra ... bəlkə 50 il ərzində vəziyyət yaxşılaşacaq.

FAYDALI LİNKLƏR
Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Tələbə Qəbulu Üzrə Dövlət Komissiyası Virtual Qarabağ
KLİNİKALAR
Azərbaycan Tibb Universitetinin Onkoloji Klinikası Azərbaycan Tibb Universitetinin Tədris Terapevtik Klinikası Azərbaycan Tibb Universitetinin Stomatoloji Klinikası Azərbaycan Tibb Universitetinin Tədris Cərrahiyə Klinikası
Rektora Yazın Elektron Universitet Online Kitabxana Xarici tələbələr üçün Əlaqə Saytın xəritəsi Təbib qəzeti Tələbələr üçün test bankı